Giá trị nội tại và giá trị thời gian của quyền chọn: tách thành phần giá khỏi lợi nhuận

Giá trị nội tại là một phần của phí quyền chọn

Với các quyền chọn cổ phiếu kiểu Mỹ giả định trong bài này, giá trị nội tại của quyền chọn mua là max(giá tài sản cơ sở − giá thực hiện, 0); với quyền chọn bán là max(giá thực hiện − giá tài sản cơ sở, 0). Giá trị thời gian, còn gọi là giá trị ngoại tại, bằng phí quyền chọn trừ giá trị nội tại đó.

Nếu quyền chọn mua có giá tài sản cơ sở là 120, giá thực hiện là 100 và phí là 25 trên mỗi đơn vị tài sản cơ sở, giá trị nội tại của nó là 20 và giá trị thời gian còn lại là 5. Con số 20 không phải lợi nhuận ròng sau khi trả phí quyền chọn.

Phân biệt giá tài sản cơ sở, giá thực hiện và phí quyền chọn

Giá tài sản cơ sở là giá cổ phiếu. Giá thực hiện là mức giá quy định trong hợp đồng quyền chọn. Phí quyền chọn là giá của chính quyền chọn. Nhầm lẫn ba khoản này dễ khiến bạn tưởng rằng mua một quyền chọn đang có giá trị nội tại dương đồng nghĩa với có lãi.

Hội đồng Ngành Quyền chọn (OIC) mô tả phí quyền chọn gồm thành phần giá trị nội tại và giá trị thời gian. OIC cũng giải thích quan hệ khác nhau giữa quyền chọn mua và bán: quyền chọn mua ở trạng thái trong tiền (in the money) khi giá tài sản cơ sở cao hơn giá thực hiện; quyền chọn bán ở trạng thái này khi giá tài sản cơ sở thấp hơn giá thực hiện.^[1]

Các ví dụ là những tình huống giả định độc lập tại một thời điểm về quyền chọn cổ phiếu kiểu Mỹ trước khi đáo hạn. Giá tài sản cơ sở S, giá thực hiện K và phí quyền chọn P đều tính bằng cùng một đồng tiền giả định trên mỗi đơn vị tài sản cơ sở. Chúng tôi không giả định hệ số nhân hợp đồng và không quy đổi bất kỳ dòng nào thành khoản thanh toán cho cả hợp đồng.

Kiểu Mỹ mô tả quyền chọn có thể được thực hiện trước ngày đáo hạn cũng như vào ngày đáo hạn.^[2] Đây là mô tả về kiểu hợp đồng được chọn, không phải hướng dẫn thực hiện quyền. Các kiểu quyền chọn và điều khoản hợp đồng khác cần được phân tích riêng.

Tính giá trị nội tại, rồi lấy phí quyền chọn trừ đi giá trị đó

Trong những ví dụ này, gọi I là giá trị nội tại và T là giá trị thời gian. T là một phần tiền trong phí quyền chọn, không phải số ngày còn lại. Các bước tính như sau:

• Quyền chọn mua: I = max(S − K, 0).
• Quyền chọn bán: I = max(K − S, 0).
• Thành phần còn lại: T = P − I.

Số không trong công thức giá trị nội tại ngăn việc gán giá trị nội tại âm cho quyền chọn ở trạng thái ngoài tiền (out of the money). Nó không xóa bỏ phí quyền chọn đã trả hay chứng minh toàn bộ giao dịch có lãi.

Quyền chọn mua và bán ở hai dòng đầu có cùng cách phân tách giá, dù giá tài sản cơ sở nằm ở hai phía khác nhau so với giá thực hiện. Ở dòng thứ ba, giá trị nội tại bằng không không có nghĩa phí quyền chọn bằng không: toàn bộ 3 đơn vị phí giả định đều là giá trị thời gian.

Giá trị nội tại không phải lợi nhuận sau khi trừ phí quyền chọn

“In the money” mô tả quan hệ giữa giá tài sản cơ sở và giá thực hiện. Trạng thái này chưa tính đến khoản bạn đã trả để mua quyền chọn.

Nếu bạn đã trả 25 trên mỗi đơn vị tài sản cơ sở cho một trong hai quyền chọn đầu tiên, lấy giá trị nội tại 20 trừ khoản phí đó sẽ được −5 trước chi phí, không phải lợi nhuận 20. Phép so sánh số học này không phải một giao dịch đã hoàn tất hay báo cáo lợi nhuận đã thực hiện hiện tại.

Tương tự, 5 còn lại là một thành phần của giá quyền chọn. Đó không phải khoản tiền mặt bạn nhận thêm, lợi nhuận tương lai được bảo đảm hay khoản chi trả kỳ vọng đã tính trọng số xác suất. Để tính kết quả ròng thực tế, bạn cần thông tin về giao dịch, hợp đồng, giá và các chi phí áp dụng. Bài hướng dẫn về tỷ lệ rủi ro–lợi nhuận (tiếng Anh) giải thích vì sao phải đưa đơn vị và chi phí vào phép tính lợi nhuận.

Giá trị thời gian không chỉ phụ thuộc vào thời gian

Tên gọi có thể gây hiểu lầm: giá trị thời gian không phải khoản phí chỉ tính từ thời gian còn lại. OIC liệt kê giá tài sản cơ sở, giá thực hiện, thời gian đến ngày đáo hạn, biến động hàm ý, cổ tức và lãi suất trong số các yếu tố ảnh hưởng đến phí quyền chọn.^[1] Thay đổi ở những yếu tố đó có thể làm thay đổi phí quyền chọn và thành phần còn lại của nó.

Khi gần đáo hạn, giá trị thời gian nhìn chung hao mòn nếu các yếu tố liên quan khác được giữ nguyên. Quan hệ này không bảo đảm giá niêm yết của một quyền chọn thực tế giảm tại mọi thời điểm quan sát. Chẳng hạn, giá tài sản cơ sở hoặc biến động hàm ý có thể thay đổi theo thời gian.

Ba dòng ở trên là các ảnh chụp độc lập, không phải diễn biến giá theo thời gian. Chúng không ước lượng tốc độ hao mòn, mức phí hợp lý hay giá ngày mai. Các công thức tách một mức phí giả định thành từng thành phần; chúng không phải mô hình định giá quyền chọn đầy đủ.

Đọc đơn vị và điều khoản hợp đồng trước khi dùng kết quả

Mọi số tiền trong ví dụ đều dùng chung cách tính trên mỗi đơn vị tài sản cơ sở. Muốn tính cho cả hợp đồng, cần biết hệ số nhân hoặc tài sản phải giao thực tế của hợp đồng. Không tự động nhân mọi quyền chọn với 100 hoặc cho rằng mọi hợp đồng có điều khoản thanh toán giống nhau.

Giá trị thời gian trong các ví dụ này dương vì những đầu vào đã chọn. Bài này không biến các ví dụ thành khẳng định phổ quát về hiệu số giữa phí và giá trị nội tại cho mọi kiểu quyền chọn hoặc sản phẩm.

Một thành phần của giá cũng trả lời câu hỏi khác với giá trị kỳ vọng. Ví dụ này không có phân phối xác suất, nên phần phí còn lại không phải xác suất thành công hay lợi nhuận kỳ vọng được tính toán. Hãy xem sự khác nhau giữa kết quả trung bình và xác suất (tiếng Anh) trước khi dùng một trong hai cách gọi đó.

Câu hỏi thường gặp

Giá trị nội tại khác giá trị thời gian như thế nào?

Giá trị nội tại dùng giá tài sản cơ sở và giá thực hiện theo công thức quyền chọn mua hoặc bán đã chọn. Giá trị thời gian là phần còn lại khi lấy phí quyền chọn trừ giá trị nội tại. Trong các ví dụ giả định có phí 25 đơn vị, cơ cấu là 20 giá trị nội tại cộng 5 giá trị thời gian.

Quyền chọn có thể có phí nhưng không có giá trị nội tại không?

Có. Quyền chọn mua giả định có S = 90, K = 100 và P = 3 có giá trị nội tại max(90 − 100, 0) = 0 trước khi đáo hạn. Giá trị thời gian còn lại là 3 − 0 = 3 trên mỗi đơn vị tài sản cơ sở.

Giá trị nội tại 20 có nghĩa là lợi nhuận 20 không?

Không. Con số này chưa trừ phí quyền chọn đã trả hoặc chi phí. Nếu bạn đã trả 25 trên mỗi đơn vị tài sản cơ sở, lấy giá trị nội tại 20 trừ khoản phí đó sẽ được −5 trước chi phí. Chỉ riêng phép so sánh này không phải ghi nhận một giao dịch đã thực hiện.

Giá trị thời gian có luôn giảm sau mỗi ngày không?

Thời gian trôi qua nhìn chung làm hao mòn giá trị thời gian khi các yếu tố liên quan khác được giữ nguyên. Phí thực tế còn có thể phản ứng với giá tài sản cơ sở, biến động hàm ý và các đầu vào khác, nên giá niêm yết không nhất thiết giảm tại mọi thời điểm quan sát. Các ví dụ không chứa diễn biến giá hay dự báo.

Tôi có nên nhân các con số này với 100 không?

Bảng không giả định hệ số nhân nào. Các con số là giá trên mỗi đơn vị tài sản cơ sở. Việc tính toán cho cả hợp đồng cần hệ số nhân thực tế và điều khoản hợp đồng; các ví dụ không xác lập những thông tin đó hay đưa ra hướng dẫn thực hiện quyền.

Nguồn và phạm vi

Bài này giải thích các thành phần giá của quyền chọn cổ phiếu kiểu Mỹ giả định trước khi đáo hạn, không phải khuyến nghị hay hướng dẫn thực hiện quyền. Ví dụ không phải giá trực tiếp, mô hình định giá hoặc bảo đảm về cách phí vận động với mọi kiểu quyền chọn. Nội dung nguồn được kiểm tra ngày 21 tháng 10 năm 2026.

1. OIC: Options Pricing — các thành phần giá trị nội tại, giá trị thời gian và những yếu tố ảnh hưởng đến phí quyền chọn.
2. OIC: Options Overview for Investors — quyền của quyền chọn kiểu Mỹ, thành phần phí, đơn vị báo giá và các điều khoản hợp đồng khác nhau; tài liệu ghi bản quyền năm 2024.